{"id":280,"date":"2018-11-17T14:34:00","date_gmt":"2018-11-17T13:34:00","guid":{"rendered":"http:\/\/bielamowicz.info\/?p=280"},"modified":"2018-11-17T14:34:00","modified_gmt":"2018-11-17T13:34:00","slug":"wszystko-poszlo-zle","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/bielamowicz.info\/index.php\/2018\/wszystko-poszlo-zle\/","title":{"rendered":"Wszystko posz\u0142o \u017ale"},"content":{"rendered":"

\"MarkS\u0142ynne powiedzenie \u201eChcieli\u015bmy dobrze, a wysz\u0142o jak zwykle\u201d przypisuje si\u0119 Borysowi Jelcynowi. Na pewno nikt nie opisa\u0142by tym stwierdzeniem mia\u017cd\u017c\u0105cego zwyci\u0119stwa Borysa Jelcyna nad swoimi przeciwnikami podczas kryzysu konstytucyjnego w pa\u017adzierniku 1993 roku. Wprowadzaj\u0105c siln\u0105 w\u0142adz\u0119 prezydenck\u0105, Jelcyn zrobi\u0142 z prezydenta Rosji cara. W czasie gdy u szczytu swej chwa\u0142y wojska Jelcyna \u0142ama\u0142y ostatni op\u00f3r, w dalekiej Afryce spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa zbiera\u0142a owoce swoich dobrych intencji. Akcja pomocy g\u0142oduj\u0105cej ludno\u015bci cywilnej Somalii zamienia\u0142a si\u0119 stopniowo w rze\u017a, gdzie ludzie, b\u0119d\u0105cy celem pomocy gin\u0119li w pierwszej kolejno\u015bci. Trzy lata po zako\u0144czeniu operacji \u201eGothic Serpent\u201d ameryka\u0144ski reporter \u015bledczy Mark Bowden rozpocz\u0105\u0142 zbieranie materia\u0142\u00f3w do napisania wyczerpuj\u0105cej monografii finalnej bitwy. Wydana po kilku latach ksi\u0105\u017cka zyska\u0142a spore powodzenie i sta\u0142a si\u0119 kanw\u0105 znakomitego filmu Ridleya Scotta<\/a>. Kilka lat temu ukaza\u0142o si\u0119 polskie wydanie tej\u017ce ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3rej lektura pokazuje jak ma\u0142o wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105 mia\u0142 film Scotta\u2026<\/p>\n

Bowden wykona\u0142 kawa\u0142 fantastycznej roboty, przekopuj\u0105c si\u0119 przez mas\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142, rozmawiaj\u0105c z dziesi\u0105tkami \u015bwiadk\u00f3w, tak Amerykan\u00f3w jak i Somalijczyk\u00f3w. Unikaj\u0105c j\u0119zyka formalnego, Bowden pisa\u0142 tekst u\u017cywaj\u0105c cz\u0119sto j\u0119zyka reporterskiego, a wr\u0119cz stosuj\u0105c zabiegi typowe dla powie\u015bci fabularnych. Otrzymany tekst staje si\u0119 przez to niejako fabularnym zapisem bitwy obserwowanym z wielu r\u00f3\u017cnych punkt\u00f3w widzenia, cz\u0119sto znajduj\u0105cych si\u0119 po przeciwnych stronach frontu. Ka\u017cdy rozdzia\u0142 zawiera bogat\u0105 informacj\u0119 o \u017ar\u00f3d\u0142ach, wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce owa \u201efabularno\u015b\u0107\u201d ksi\u0105\u017cki jest tylko zabiegiem, maj\u0105cym na celu u\u0142atwienie lektury i podkre\u015blenie emocji.<\/p>\n

Sam przebieg bitwy mniej wi\u0119cej pokrywa si\u0119 z tym, co zaserwowali nam hollywoodzcy scenarzy\u015bci. Oczywi\u015bcie dla potrzeb filmu skr\u00f3ty nie ra\u017c\u0105 i s\u0105 ca\u0142kowicie usprawiedliwione. Czego w filmie brakuje, to nakre\u015blenia t\u0142a ca\u0142ej operacji. Bowden opisuje jak nieudolno\u015b\u0107 administracji waszyngto\u0144skiej (20 lat przed Libi\u0105<\/a>) i oenzetowskiej doprowadzi\u0142a do tego, \u017ce pocz\u0105tkowo pokojowo nastawieni do si\u0142 Narod\u00f3w Zjednoczonych Somalijczycy, marz\u0105cy o pozbyciu si\u0119 bandyt\u00f3w pokroju Aidida stopniowo przechodz\u0105 na jego stron\u0119 i z wielk\u0105 rado\u015bci\u0105 i nienawi\u015bci\u0105 rzucaj\u0105 si\u0119 do walki z si\u0142ami ONZ.\u00a0 Bowden sugeruje wprost, i\u017c praprzyczyn pora\u017cki dopatrywa\u0107 si\u0119 mo\u017cna w skrajnej niekompetencji Clintona i dziwnych powi\u0105zaniach sekretarza generalnego ONZ (Boutros-Ghali) podsycanych mackami afryka\u0144skiej klanowej polityki. Nieomal koronnym przyk\u0142adem jest tutaj zasadzka na dom Qeybdiida trzy miesi\u0105ce wcze\u015bniej. Z uwagi na brak wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci \u017co\u0142nierzy do przeprowadzenia operacji naziemnej zdecydowano si\u0119 na atak z u\u017cyciem \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Zamiast \u201echirurgicznej operacji\u201d dosz\u0142o do jatki, po kt\u00f3rej setki Somalijczyk\u00f3w zdecydowa\u0142y si\u0119 poprze\u0107 nielubianego dot\u0105d Aidida. Nakr\u0119canie spirali nienawi\u015bci doprowadzi\u0142o w ko\u0144cu do tragedii.<\/p>\n

Z militarnego punktu widzenia bitwa o Mogadiszu by\u0142a sukcesem \u2013 setka Amerykan\u00f3w pokona\u0142a ponad tysi\u0105c bojownik\u00f3w wroga. Niestety, to jedyny \u201esukces\u201d tej operacji. Reszta to jeden wielki pas kl\u0119sk wszystkich stron. Cia\u0142a kilku Amerykan\u00f3w ci\u0105gni\u0119te przez t\u0142umy Somalijczyk\u00f3w po ulicach zbulwersowa\u0142y Ameryk\u0119. Zatarcie granicy mi\u0119dzy cywilami a \u017co\u0142nierzami (wykorzystywanie kobiet i dzieci w walce przez Somalijczyk\u00f3w) doprowadzi\u0142o do niespotykanych strat w\u015br\u00f3d ludno\u015bci cywilnej. Taktyczne zwyci\u0119stwo si\u0142 ameryka\u0144skich i ONZ doprowadzi\u0142o per saldo do wygranej Aidida, kt\u00f3ra po kilku latach otwar\u0142a krajowi drzwi do anarchii na niespotykan\u0105 skal\u0119. Nieumiej\u0119tne dzia\u0142ania ONZ i decyzja Clintona o wycofaniu si\u0119 z udzia\u0142u w podobnych misjach da\u0142y p\u00f3l roku p\u00f3\u017aniej krwawy plon w postaci \u015bwiata przygl\u0105daj\u0105cego si\u0119 biernie ludob\u00f3jstwu w Rwandzie.<\/p>\n

Bowden przedstawia to wszystko w przyst\u0119pny spos\u00f3b. Paradoksalnie, wojna widziana oczami tak Amerykan\u00f3w jak i Somalijczyk\u00f3w pozwala czytelnikowi postawi\u0107 si\u0119 na miejscu \u017co\u0142nierzy i bojownik\u00f3w. Zdziczenie do kt\u00f3rego dochodzi podczas wojny jest dzie\u0142em indywidualnych \u017co\u0142nierzy i ksi\u0105\u017cka ta nieomal wiwisekcjonuje to, w jaki spos\u00f3b zwykli ludzie zamieniaj\u0105 si\u0119 w potwory, je\u015bli okoliczno\u015bci ich do tego zmuszaj\u0105<\/a>. Okoliczno\u015bci, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej zaczynaj\u0105 si\u0119 w przytulnych gabinetach ludzi, kt\u00f3rzy nigdy nie b\u0119d\u0105 musieli w owej wojnie bra\u0107 udzia\u0142u (znowu \u2013 Skin In The Game<\/a>).<\/p>\n

Mark Bowden<\/b>: Helikopter w Ogniu<\/i>, Mayfly, Warszawa 2011
\nPS: T\u0142umaczenie tytu\u0142u jest okropne<\/p>\n

PS2: Polskie wydanie zawiera przedmow\u0119 genera\u0142a S\u0142awomira Petelickiego, kt\u00f3ry kilka miesi\u0119cy od jej wydania zmar\u0142 w tajemniczych okoliczno\u015bciach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

S\u0142ynne powiedzenie \u201eChcieli\u015bmy dobrze, a wysz\u0142o jak zwykle\u201d przypisuje si\u0119 Borysowi Jelcynowi. Na pewno nikt nie opisa\u0142by tym stwierdzeniem mia\u017cd\u017c\u0105cego zwyci\u0119stwa Borysa Jelcyna nad swoimi przeciwnikami podczas kryzysu konstytucyjnego w pa\u017adzierniku 1993 roku. Wprowadzaj\u0105c siln\u0105 w\u0142adz\u0119 prezydenck\u0105, Jelcyn zrobi\u0142 z prezydenta Rosji cara. W czasie gdy u szczytu swej chwa\u0142y wojska Jelcyna \u0142ama\u0142y ostatni op\u00f3r, … <\/p>\n

Continue reading “Wszystko posz\u0142o \u017ale”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-280","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blogroll"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/bielamowicz.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/280","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/bielamowicz.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/bielamowicz.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/bielamowicz.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/bielamowicz.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=280"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/bielamowicz.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/280\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":283,"href":"http:\/\/bielamowicz.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/280\/revisions\/283"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/bielamowicz.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/bielamowicz.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/bielamowicz.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}