![\"Bernhard](\"http:\/\/bielamowicz.info\/images\/\/2018\/07\/coraz-dalej-od-milosci-b-iext344680261-150x150.jpg\" "\\"Bernhard")
Podczas zakup\u00f3w w sklepie internetowym bardzo szybko zauwa\u017cam, i\u017c dany sklep jest firm\u0105 niemieck\u0105. Specyficzna forma organizacji, spos\u00f3b zwracania si\u0119 do klienta, rodzaj uprzejmo\u015bci. Pomimo faktu, i\u017c wszystko wyra\u017cone jest sk\u0142adanie w j\u0119zyku polskim jaki\u015b sz\u00f3sty zmys\u0142 m\u00f3wi mi, i\u017c oryginalne teksty sklepu internetowego powsta\u0142y w j\u0119zyku Goethego. Duch Niemiec jest nieuchwytny, ale wyczuwalny.<\/p>\n
Ten sam duch unosi si\u0119 nad zbiorem opowiada\u0144\u00a0 Bernharda Schlinka zatytu\u0142owanym \u201eCoraz dalej od mi\u0142o\u015bci\u201d. Gdyby nawet pozbawi\u0107 historie opowiedziane przez autora oczywistych odniesie\u0144 do miejsc i dat a nast\u0119pne zast\u0105pi\u0107 je abstrakcyjnymi nazwami miast lub wydarze\u0144 historycznych, to i tak czytelnik zorientuje si\u0119, \u017ce mowa o Niemczech drugiej po\u0142owy XX wieku. Tego typu zabieg ingerencji w tekst wydaje si\u0119 by\u0107 oczywi\u015bcie daleko id\u0105c\u0105 zmian\u0105 w historii donos\u00f3w do Stasi czy te\u017c w opowie\u015bci o hitlerowskiej przesz\u0142o\u015bci ojca, jednak opowiadania Schlinka opr\u00f3cz bycia niemieckimi do szpiku ko\u015bci, dotykaj\u0105 problem\u00f3w i wydarze\u0144, kt\u00f3re mo\u017cliwe by\u0142y w wielu miejscach na \u015bwiecie. Problem wsp\u00f3\u0142pracy z bezpiek\u0105 i \u201etrup\u00f3w w szafie\u201d to przecie\u017c tak\u017ce polska specjalno\u015b\u0107. Grabienie maj\u0105tk\u00f3w prze\u015bladowanej mniejszo\u015bci narodowej zdarza\u0142o si\u0119 przecie\u017c ca\u0142kiem niedawno w by\u0142ej Jugos\u0142awii a problem \u017cydowskiej krwi na r\u0119kach dotyczy wielu narod\u00f3w Europy\u2026<\/p>\n
Klamr\u0105 spinaj\u0105c\u0105 ca\u0142y tom opowiada\u0144 jest mi\u0142o\u015b\u0107. Najcz\u0119\u015bciej jest to jednak jej brak, powi\u0105zany w jaki\u015b spos\u00f3b z demonami przesz\u0142o\u015bci. Najmocniej czu\u0107 to w otwieraj\u0105cym ksi\u0105\u017ck\u0119 opowiadaniu \u201eDziewczynka z jaszczurk\u0105\u201d, gdzie ca\u0142e \u017cycie bohatera zostaje zwichrowane przez nazistowsk\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 jego rodziny. To opowiadanie czyta si\u0119 bardzo niekomfortowo, tekst wr\u0119cz uwiera. Brak rozliczenia si\u0119 z przesz\u0142o\u015bci\u0105 powoduje, i\u017c coraz mocniej zaciska si\u0119 p\u0119tla beznadziei na rodzinie dawnego hitlerowca. Rozbite \u017cycia znajduj\u0105 w ko\u0144cu swoje ukojenie, ale za cen\u0119\u2026<\/p>\n
Niemiecka przysz\u0142o\u015b\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107 narod\u00f3w pojawia si\u0119 tak\u017ce w opowiadaniu \u201eObrzezanie\u201d. Po jednej stronie Niemiec, po drugiej \u2013 \u017byd\u00f3wka. Mimo, \u017ce od ko\u0144ca wojny min\u0119\u0142o kilkadziesi\u0105t lat, a oboje spotykaj\u0105 si\u0119 w Nowym Jorku wisi mi\u0119dzy nad nimi niczym miecz Damoklesa kl\u0105twa przesz\u0142o\u015bci. Niemiec pozbawiony jest antysemityzmu, \u017byd\u00f3wka nie chce wini\u0107 wszystkich\u00a0 Niemc\u00f3w za Holocaust, jednak co\u015b powoduje, \u017ce ich zwi\u0105zek jest skazany na niepowodzenie. Lata mijaj\u0105, jednak co\u015b wci\u0105\u017c jest na rzeczy. To po prostu nie mo\u017ce si\u0119 uda\u0107\u2026 Warto rozpatrywa\u0107 to opowiadanie w kilku kategoriach. Jedn\u0105 z nich jest co\u015b co nazwa\u0142bym \u201epami\u0119ci\u0105 spo\u0142eczn\u0105\u201d. Wydaje si\u0119, \u017ce dwie wykszta\u0142cone osoby zdawa\u0107 sobie mog\u0105 spraw\u0119 i\u017c \u017cadne z nich nie jest za nic odpowiedzialne, jednak fakt przynale\u017cno\u015bci jednego z nich do obarczonej przesz\u0142o\u015bci\u0105 grupy powoduje przypisywanie cech i owo \u201elubi\u0119 Ci\u0119, cho\u0107 jeste\u015b Niemcem\u201d. S\u0105dz\u0119, \u017ce spokojnie znajd\u0105 si\u0119 na \u015bwiecie ludzie kt\u00f3rzy przypn\u0105 Schlinkowi za ten tekst \u0142at\u0119 antysemity. Postacie pami\u0119tliwych \u017byd\u00f3w z opowiadania nie s\u0105 jednak przytykiem, bo dok\u0142adnie tak samo zachowuje si\u0119 wielu Polak\u00f3w wobec Ukrai\u0144c\u00f3w. Niemiec urodzony po wojnie nie czuje si\u0119 odpowiedzialny za Holokaust dok\u0142adnie tak samo jak m\u0142odzi Polacy nie czuj\u0105 si\u0119 odpowiedzialnymi za Jedwabne, m\u0142odzi Ukrai\u0144cy \u2013 za Wo\u0142y\u0144 a m\u0142odzi Turcy \u2013 za rze\u017a Ormian sto lat temu. Pami\u0119\u0107 spo\u0142eczna jednak dopadnie ka\u017cdego. Nie ma przed tym ucieczki\u2026<\/p>\n
Temat przesz\u0142o\u015bci powraca tak\u017ce w opowiadaniu \u201eZdrada\u201d. Tyle \u017ce tym razem, mamy do czynienia z traum\u0105 NRD i jego upior\u00f3w. Czy rodzina mo\u017ce pozosta\u0107 silna w czasie gdy pa\u0144stw stara si\u0119 j\u0105 rozbi\u0107? Czy mo\u017cna z\u0142ama\u0107 najwi\u0119ksze tajemnice ma\u0142\u017conk\u00f3w, a je\u015bli tak to czy ma\u0142\u017ce\u0144stwo i jakakolwiek w nim wierno\u015b\u0107 ma dalej sens? Czy da si\u0119 poskleja\u0107 to, co wydaje si\u0119 by\u0107 nienaprawialne?<\/p>\n
Zdrada i tajemnica w opowiadaniach Schlinka pojawia si\u0119 bardzo cz\u0119sto. Wielokrotnie bohaterowie musz\u0105 konfrontowa\u0107 si\u0119 z jej bezpo\u015brednim efektami. Czasami jednak mo\u017cemy jej skutki obserwowa\u0107 post mortem w dos\u0142ownym tego wyra\u017cenia znaczeniu. Kiedy w spokojne i ustatkowane \u017cycie pewnego wdowca wkrada si\u0119 list pochodz\u0105cy od by\u0142ego kochanka jego \u017cony, rozpoczyna on \u015bledztwo. Odzieraj\u0105c rzeczywisto\u015b\u0107 z kolejnych zas\u0142on i dochodz\u0105c w ko\u0144cu do prawdy spotyka w ko\u0144cu owego \u201eTamtego m\u0119\u017cczyzn\u0119\u201d \u2013 biedaka i n\u0119dzarza, kt\u00f3ry konfabulacj\u0105 kreuje si\u0119 na lwa salonowego, co pozwala mu na kolejne podboje erotyczne i przede wszystkim \u2013 zdobycie pieni\u0119dzy na swe wystawne \u017cycie. Gdy czyta\u0142em to opowiadanie, przed oczami stawa\u0142 mi wielokrotnie S. \u2013 mieszkaniec mojego osiedla, bohater krakowskich premier, benefis\u00f3w i wernisa\u017cy. Ka\u017cda transmisja telewizyjna z Teatru STU ukazywa\u0142 go w pierwszym rz\u0119dzie. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry w okresie swej \u015bwietno\u015bci zawsze brylowa\u0142 na bankietach i zawsze otacza\u0142y go pi\u0119kne kobiety. Z czasem jednak \u00f3w lew salonowy przestawa\u0142 \u201ebywa\u0107\u201d, jego ubrania sta\u0142y si\u0119 gorsze, kobiety kr\u0119c\u0105ce si\u0119 przy nim przypomnia\u0142y raczej na\u0142ogowe alkoholiczki za\u015b kelnerki w krakowskich kawiarniach widz\u0105c go wzywa\u0142y ochron\u0119 (dosiada\u0142 si\u0119 do grup i dokonywa\u0142 zam\u00f3wie\u0144 jako \u201eja jestem z t\u0105 grup\u0105\u201d). Jego historia zako\u0144czy\u0142a si\u0119 w spos\u00f3b bole\u015bnie banalny \u2013 zaniepokojeni s\u0105siedzi, dziwny zapach na klatce schodowej, policja, stra\u017c po\u017carna, karetka pogotowia, kt\u00f3ra ju\u017c nie musi si\u0119 spieszy\u0107. Historia \u201eTamtego m\u0119\u017cczyzny\u201d urywa si\u0119 w by\u0107 mo\u017ce ostatniej radosnej chwili w jego \u017cyciu. Schlink opowie\u015b\u0107 w tym momencie przerwa\u0142, chc\u0105c odpu\u015bci\u0107 czytelnikom zako\u0144czenia bli\u017aniaczo podobne do tego, kt\u00f3re rozegra\u0142o si\u0119\u00a0 a jednym z krakowskich blokowisk. Jest bowiem w tej ksi\u0105\u017cce wystarczaj\u0105co wiele smutku.<\/p>\n
Smutek, t\u0119sknota i beznadzieja dominuje tak\u017ce w dw\u00f3ch ostatnich opowiadaniach \u2013 \u201eKobieta na stacji benzynowej\u201d to tragiczny i do\u0142uj\u0105cy opis rozpadu ma\u0142\u017ce\u0144stwa. \u201eSyn\u201d, dziej\u0105cy si\u0119 w jednym z pa\u0144stw po\u0142udniowoameryka\u0144skich dotyka za\u015b tematu zar\u00f3wno rodziny i tego jak ma\u0142o jej czasu po\u015bwi\u0119camy, jak r\u00f3wnie\u017c tematowi wojny. Wojna kt\u00f3ra jest jak narkotyk, poch\u0142ania ka\u017cdego i w celu uzyskania wi\u0119kszych dawek popycha cz\u0142owieka w obj\u0119cia diab\u0142a, spycha do paktowania z nieprzyjacielem nie dla pokoju, lecz dla wi\u0119kszej dawki wojny.<\/p>\n
Na koniec warto wspomnie\u0107 o znajduj\u0105cym si\u0119 w centrum zbioru opowiadaniu \u201eGroszek cukrowy\u201d. Ta przecudna humoreska o \u017cyciu berli\u0144skiego bigamisty wywo\u0142uje co chwila u\u015bmiech na twarzy. G\u0142\u00f3wnemu bohaterowi wszystko si\u0119 udaje, czego si\u0119 nie dotknie zamienia si\u0119 w z\u0142oto a kobiety wr\u0119cz wchodz\u0105 mu same do \u0142\u00f3\u017cka. Napisane ze swad\u0105 opowiadanie czyta si\u0119 co chwila u\u015bmiechaj\u0105c si\u0119 do siebie. To jedyna w ksi\u0105\u017cce opowie\u015b\u0107, gdzie co prawda mi\u0142o\u015bci brak, ale tym razem nikomu to nie przeszkadza. Porz\u0105dek jest i\u015bcie niemiecki, wszystko dzia\u0142a jak w zegarku. Oddalamy si\u0119 z bohaterami od mi\u0142o\u015bci, ale w tym jednym, jedynym przypadku ca\u0142kowicie nam to nie przeszkadza.<\/p>\n
Bernhard Schlink<\/strong>: Coraz dalej od mi\u0142o\u015bci<\/em>, Muza, Warszawa 2010<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Podczas zakup\u00f3w w sklepie internetowym bardzo szybko zauwa\u017cam, i\u017c dany sklep jest firm\u0105 niemieck\u0105. Specyficzna forma organizacji, spos\u00f3b zwracania si\u0119 do klienta, rodzaj uprzejmo\u015bci. Pomimo faktu, i\u017c wszystko wyra\u017cone jest sk\u0142adanie w j\u0119zyku polskim jaki\u015b sz\u00f3sty zmys\u0142 m\u00f3wi mi, i\u017c oryginalne teksty sklepu internetowego powsta\u0142y w j\u0119zyku Goethego. Duch Niemiec jest nieuchwytny, ale wyczuwalny. Ten … <\/p>\n